İçeriğe geç
Anasayfa » Sözlük » Gök Tanrı

Gök Tanrı

    Türk mitolojisinde pek çok tanrı ve ruh vardır. Tanrı sözcüğü, eski Türkçedeki tengri’den gelmektedir. Bu sözcük çeşitli Türk topluluklarında küçük anlam farklılıklarıyla kullanılmaktaydı.

    Erken devirde tek bir Türk dini yoktu. Türklerin din anlayışı, zamana ve yere bağlı olarak farklılıklar gösteriyordu. Ayrıca devletin din anlayışıyla halkın din anlayışı arasında da farklılıklar görüldüğü de oluyordu. Meselâ halk arasında birtakım eski inançlarla birleşen şamanist uygulamalar egemenken, Göktürk devrinde Gök Tanrı inancı mevcuttu.

    Gök tanrısı ya da gökteki tanrılar fikrinin doğuşu, gökyüzünün ya da uzayın sıradan insanların ulaşamayacağı yüksek bölgeler oluşundan kaynaklanmaktadır. Gök tanrısı bazen gökle özdeşleştiriliyordu. Ancak çoğunlukla evrenin gökte oturan yaratıcısı olarak kabul ediliyordu. Gök Tanrı, yaradılıştan sonra göğe çekilmiş, temsilcisi olan başka tanrıları yeryüzüne göndermişti. Çinlilerde de gök tanrısı biliniyordu. Benzer şekilde İskandinav mitolojisinde de Odin gök tanrısıydı.

    Eski Türk lehçelerinde değişik şekillere bürünen tengri sözcüğü hem göğü hem de Gök Tanrı’yı ifade ediyordu.

    Gök Tanrı inancı özellikle büyük imparatorlukların kurulduğu devirlerde genel bir kült olarak kabul edilmişti. Gök Tanrı tanrıların en büyüğü sayılıyordu. Orta Asya’da devlet kuran sülalelerin hepsinde Gök Tanrı kültü bulunuyordu. Göktürk yazıtlarına göre hakanları tahta çıkaran, Türklere zafer kazandıran, felaketlerden koruyan Türk tanrısı Gök Tanrı’ydı.

    Türklerde hükümdar, Gök Tanrı’nın yeryüzündeki temsilcisi olarak kabul ediliyordu. Tanrı ona kut ve güç verirdi. Türk mitolojisinde ya da destanlarda, gökten gelen ya da Gök Tanrı’nın kızlarıyla evlenen kahramanlar vardır. Bunların başında Oğuz Kağan gelmektedir.

    Gök Tanrı ya da bazı topluluklarda zamanla onun yerine geçen Ülgen, Yunan mitolojisindeki Zeus (tanrıların tanrısı), Sümerlerdeki Anu’ya karşılık gelmektedir.

    Bir yanıt yazın

    E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir